Populaire berichten

donderdag 23 juni 2011

Waarom steun aan de Grieken juist een crisis zal veroorzaken.

Waarom steun aan de Grieken juist een crisis zal veroorzaken.

Op dit moment staat de financiële wereld in het teken van Griekenland. In het Europese politieke landschap is het op dit moment het belangrijkste onderwerp. Ook de Nederlandse politiek staat voor een belangrijke beslissing. Ik doel niet op de belangrijke beslissingen over waarop we 8 mld moeten bezuinigen, bezuinigingen die iedereen en dus ook de zwakkeren in onze samenleving flink zullen raken, het geld is immers gewoon op. Het gaat om de beslissing om steun aan Griekenland te verlenen.

Politici hebben verschillende argumenten om steun aan Griekenland te verlenen. Al deze argumenten worden samengevat in het woord crisis. Politici willen door Griekenland te steunen een crisis voorkomen. Ze zeggen op te komen voor de Nederlandse belangen. Ze willen een faillissement voorkomen, ze willen de Nederlandse financiële sector beschermen, een nieuwe recessie voorkomen en daarmee moet de Nederlandse burger dan beter af zijn. Het zou meer kosten om Griekenland niet te helpen dan Griekenland wel te helpen. Ik zal hier betogen en onderbouwen dat het juist andersom is. Steun aan Griekenland gaat ons veel geld kosten, geld dat we niet hebben, geld dat we hard nodig hebben voor onze gezondheidszorg, onderwijs, veiligheid etc. Sterker nog, ik zal uitleggen dat juist onze steun aan Griekenland een crisis zal veroorzaken!

Een faillissement moet voorkomen worden door onze steun. Het moet de Grieken meer tijd geven om orde op zaken te stellen, om ze zo de mogelijkheid te geven om alles terug te betalen. Steun aan Griekenland is echter slechts uitstel en geen afstel. Wat ik hier uitleg is geen nieuwe informatie. Financieel analisten zijn het er allemaal over eens dat Griekenland niet te redden is. De financiële markten zijn het erover eens dat Griekenland niet te redden is. Op dit moment worden Griekse 10 jarige staatsobligaties verhandeld tegen 50% van hun originele waarde. Een faillissement is dus al voor 100% ingeprijst (een faillissement van een land houdt normaal gesproken in dat ze slechts een deel terug betalen, vaak lossen ze dan slechts tussen de 40%-60% van de waarde van hun schulden af).

De Grieken hebben al flink bezuinigd en hebben het begrotingstekort van 15% teruggebracht naar 9.5% dit jaar en dat moet naar 7,5% in 2012 om in 2014 onder de 3% te eindigen. Als het begrotingstekort gedaald is tot onder de 3% voldoet het tekort weer aan de eisen van het stabiliteitspact en moet Griekenland kennelijk weer zelf kunnen lenen op de markten tegen betaalbare rentes. In het Europese stabiliteitspact is opgenomen dat landen een staatsschuld mogen hebben van niet meer dan 60% van het BBP en een begrotingstekort van niet meer dan 3%. De redenatie hierachter is dat met een gemiddelde verwachte economische groei van 3% de staatsschuld dan stabiel blijft en niet groter wordt.
Er zijn echter twee redenen waarom dit geen realistisch scenario is en waarom financieel analisten en de financiële markten hier niet in geloven. De eerste reden is dat Griekenland ook in 2014 niet tegen betaalbare rentes zal kunnen lenen. De totale schuld zal dan inmiddels zijn opgelopen tot 160% van het BBP. De markten geloven niet dat zo'n situatie houdbaar is en zullen een flinke rente-opslag vragen, iets wat de Grieken met hun gigantische schuld eenvoudig niet kunnen betalen. Onder normale omstandigheden zullen de rentelasten dan al 7% van de overheidsuitgaven bevatten. Ze hebben dus een flink overschot nodig ipv een tekort onder de 3%. Dit betekent dat de Grieken dus moeten blijven lenen vanuit het steunfonds. Het is niet voor niks dat deze op dit moment al 750 mld groot is en in de huidige situatie zal blijven groeien. Dit betekent dat op termijn de Europese belastingbetaler de complete Griekse staatsschuld van 360 mld in handen krijgt ! (gevolgd door die van Ierland en Portugal).

Geen groei

De tweede reden dat dit een onmogelijk scenario is, is dat in 2014 een verwachte jaarlijkse economische groei van 3% nodig is, alleen al om de situatie te stabiliseren (de schulden worden dan nog niet minder). Dit zal absoluut niet haalbaar zijn. Hiervoor zijn structurele hervormingen nodig die de Griekse cultuur diep zullen raken. Gezien het huidige straatbeeld in Athene zal dit een utopie zijn. Zelf bij de absurde aanname dat de Grieken willen veranderen is het nog maar de vraag of ze het gaan redden.

Ik wil voor verdere onderbouwing een klein uitstapje maken naar Japan. Zoals veel mensen weten klapte daar eind jaren '80 de vastgoedbubble. De Japanse overheid zette een gigantisch steunfonds op om alle financiële instellingen en grote bedrijven te redden van faillissement. De Japanse centrale bank verlaagde de rente naar praktisch 0% (zoals de Amerikaanse en Europese Centrale banken nu ook hebben gedaan). Het gevolg was wat men noemt “the lost decade”. Japan stond 10 jaar stil en staat nu 20 jaar later nog steeds stil. De rente staat nog steeds praktisch op 0% en de aandelenmarkten staan zelfs nu 20 jaar later nog steeds op een verlies van zo'n 40%. Ook hier was men bang voor wat faillissementen teweeg kon brengen. De staatsschuld is inmiddels opgelopen tot 200% van het BBP en de enige reden dat dit nog houdbaar is het feit dat ze een eigen munt hebben en de eigen bevolking deze schuld financiert door flink te sparen (o.a. via de pensioenfondsen).

Doordat de Grieken alleen bezuinigen en niet echt hervormen zal door de grote staatsschuld ook voor Griekenland een “lost decade” het meest waarschijnlijke scenario zijn. Onderzoek toont aan dat landen met hoge schulden zeer lange perioden van zeer lage groei laten zien. Daarnaast zal de Griekse bevolking de eigen overheid niet financieren. Sterker nog, op dit moment sluizen de Grieken op grote schaal hun geld uit het land weg en verergeren zo het probleem en leggen de lasten meer en meer op de Europese belastingbetaler. Ook hebben ze geen eigen munt die ze kunnen verzwakken om concurerender te worden op de wereldmarkt.
Samen met alle financiële analisten en de financiële markten kan ik maar tot één conclusie komen: Griekenland steunen zal alleen maar zorgen voor uitstel van een faillissement !

Crisis

Voor politici is dat natuurlijk een prima scenario. Zij willen niet verantwoordelijk worden gehouden voor het ontstaan een nieuwe recessie. Zij worden voor vier jaar gekozen en kunnen zo de verantwoordelijkheid voor zich uit schuiven. Liever een crisis morgen dan vandaag. Wat er echter gebeurt is dat de schuld van de Grieken groter en groter wordt. In hun voetspoor zullen de schulden van de Ieren en de Portugezen groter en groter worden. Waar Griekenland een staatsschuld zal hebben van 160% van het BBP zitten de Italianen ook al op 120%. De Belgen, Portugezen en Ieren op 100%. Duitsland op 80% en Nederland zit nog op 63%. Gezien het feit dat elk land tekorten heeft op zijn begroting, vandaar dat Nederland hard moet bezuinigen, zullen deze percentages alleen maar groter worden. De landen die nog enigszins gezond zijn, zullen de schulden van de zwakke landen steeds meer en meer overnemen totdat zij ook in een situatie komen waarin het voor hun ook moeilijk wordt om de schulden af te lossen. De Nederlandse bevolking is nu al verontwaardigd over de te nemen bezuinigen. De maatregelen die dan nodig zullen zijn, zullen ons tien keer zo hard gaan raken. Een crisis van ongekende omvang is geboren.

Griekenland zal dus onmogelijk de schulden kunnen terugbetalen. STEL dat we de absurde aanname doen dat de Grieken door alle bezuinigen in een situatie komen dat ze een faillissement kunnen afwenden, in het meest gunstige scenario zijn we dan gewoon eeuwig schuldeiser van Griekenland. Want het meest optimistische (onmogelijke) scenario houdt alleen in een stabiliteit van de schulden, niet een afname van de schulden. Het zal meer dan één generatie kosten om hier ook maar een substantieel deel van af te lossen. De vraag die we ons daarnaast moeten stellen is, WILLEN de Grieken het wel terugbetalen ?

Elke Griekse regering die de afgelopen decennia is gekozen wist dat er bezuinigd moest worden.

Niet willen

Elke keer ging de Griekse bevolking massaal de straat op om hier tegen te demonstreren. Met als gevolg de huidige situatie. Ook nu gaan de Grieken weer massaal de straat op om te demonstreren tegen deze bezuinigingen en privatiseringen van staatsbedrijven. Dit terwijl ze nog maar aan het begin van een lang en hard traject staan. Gelukkig voor ons luisteren politici daar op dit moment ook niet naar de bevolking (net als in Nederland waar 70% van de bevolking tegen financiële steun aan de Grieken is). Maar hoe is deze situatie over enkele jaren ? De oppositie, nu al goed voor bijna 50% van de parlementszetels, willen juist de belasting verlagen en de overheidsuitgaven verhogen !! Kunnen ze de eisen van de bevolking blijven negeren ? Als ze nu failliet gaan, zal een grote last ook bij de Grieken zelf liggen. Griekse banken zullen failliet gaan. Er is dus een goede motivatie voor Griekenland om de crisis zoveel mogelijk uit te stellen. Het geeft de Grieken de tijd om massaal hun geld weg te sluizen (wat nu op grote schaal gebeurt!) en de overheidsschuld over te hevelen naar de Europese belastingbetaler. De motivatie om terug te willen betalen zal met het verloop van de tijd alleen maar kleiner en kleiner worden, omdat de Grieken steeds minder belang zullen hebben om de schulden terug te betalen. De last komt immers steeds meer bij ons te liggen. De gewonde Griekse burger voelt zich helemaal niet verantwoordelijk voor de huidige situatie. Die legt de schuld bij corrupte politici en Europa. Dat ze geen belasting betalen en veel te vroeg met pensioen gaan is geen oorzaak, dat is hun recht. Hoe langer deze situatie duurt hoe meer we in gijzeling komen van de Grieken en hoe minder we te eisen zullen hebben. Uiteraard zullen de Grieken gewoon eieren voor hun geld kiezen en dan alsnog ervoor kiezen de schulden niet terug te betalen !

Financiele sector

Wat zijn de gevolgen voor de financiële sector als Griekenland failliet gaat? Is het niet beter de banken meer tijd te geven voor een faillissement? Zoals betoogd zullen de schulden alleen maar groter worden. Banken meer tijd geven om meer financiële buffers op te bouwen zal voor de gemeenschap als geheel niet beter zijn. Het enige wat je bewerkstelligt is dat in de komende tien jaar de schulden van de balans van de banken zullen verhuizen naar de balans van de belastingbetaler.
Is dit noodzakelijk voor een financiële stabiliteit van de Europese Unie? Voor Nederland

Onze regering zegt op te komen voor onze belangen, ze beschermen onze banken en pensioenfondsen en daarmee ons geld. Onze banken hebben echter amper Griekse staatsobligaties in bezit. Alleen ING heeft 1,3 mld en ABN heeft 1,4 mld geleend van staatsbedrijven, dus die zijn in principe niet betrokken bij een faillissement. Verdere posities zijn verwaarloosbaar. Voor Ierland is het totaal wel wat groter, nml 13 mld en voor Portugal 5 mld. Het pensioenfonds ABP, wat veruit de grootste van Nederland is (een van de grootste ter wereld), heeft al gemeld voor maximaal 500 mln aan Griekse staatsobligaties te hebben, dit was in 2010. Je kan ervan uitgaan dat de belangen in Ierland en Portugal ook klein zullen zijn. Niet alleen vanwege de risico's, maar ook alleen al door de kleinere omvang van deze landen. De directe verliezen door een faillissement zijn voor de Nederlandse financiële sector, dus relatief klein en geen reden om Griekenland te steunen. Sterker nog: de kosten voor de belastingbetaler zijn met het steunfonds verveelvoudigd!

Europees belang

Het gaat dus sowieso om het Europees belang. Angst dat een faillissement een nieuwe klap zal brengen aan het financiële systeem. Franse en Duitse banken hebben nml wel grotere belangen in Griekenland, het zou gaan om ieder 80 mld. Bij een 50% terugbetaling zou ze dat dus ieder 40mld gaan kosten. De vraag is of de financiële instellingen in Frankrijk en Duitsland dat aankunnen. Deze vraag is nog onbeantwoord, een zogenaamde banken stress-test om dit te beantwoorden moet nog gedaan worden. Deze test is echter zeer omstreden, omdat uit een vorige test kwam dat Ierse banken gezond waren, terwijl ze een maand later op grote schaal hulp nodig hadden van hun regering. Het punt is echter, dat het er eigenlijk niet toe doet. We hebben een financiële crisis gehad, de omvang van slechte leningen bedroeg toen 1500 mld, nu gaat het dan om een verlies van ruim 150 mld in totaal. Stel dat Franse en/of Duitse banken door hun 40 mld verlies in de problemen dreigen te komen, dan is het natuurlijk gemakkelijk om deze weer te steunen zoals al eerder is gedaan in deze crisis. Hiervoor zijn Frankrijk en Duitsland prima toe in staat, hun schulden zijn nog beheersbaar.
Dit kost de Nederlandse belastingbetaler dan iig helemaal niets!

Maar wat als we ons solidair moeten tonen met onze buren? Het kan zijn dat bv Ierland en Portugal dit niet kunnen opbrengen. Dan kunnen banken natuurlijk geholpen worden uit het nu al bestaande steunfonds. In dit geval praten we enkele tientallen miljarden ipv honderden miljarden die er nu tegenaan worden gesmeten. Daarnaast zijn banken een gezonde onderneming die in normale omstandigheden winst maken en dus in staat zullen zijn de steun met rente wel terug te betalen. En ook MOETEN terugbetalen! Iets wat we bij de Grieken niet kunnen afdwingen. In Nederland hebben ING en AEGON bv grotendeels of zelfs als geheel de ontvangen steun al terugbetaald met rente.

Wat ook geld gaat kosten zal de waarschijnlijke herfinanciering van de ECB zijn, op dit moment krijgt de ECB steeds meer Griekse staatsobligaties op zijn balans te staan. Deze krijgt de ECB van Griekse banken omdat ze geld nodig hebben om de Grieken uit te betalen die massaal hun geld opnemen en wegsluizen naar het buitenland. Maar zoals gesteld, hoe meer we het probleem vooruit schuiven, hoe groter de problemen bij de ECB zullen worden. Immers, we geven de Grieken meer tijd om al hun geld weg te sluizen en de ECB zal meer en meer Griekse staatsobligaties op zijn balans krijgen die dus niet afgelost gaan worden. Als we nu ons verlies pakken, dan worden de kosten hiervan voor Nederland op 4 mld geschat.

Besmettingsgevaar

Het besmettingsgevaar voor de financiële sector is geen argument, dit is immers simpel op te lossen. Dit hebben we onlangs al gedaan en kunnen we nog een keer doen. Maar men is ook bang voor het besmettingsgevaar naar landen toe. Wat dit voor gevolgen kan hebben voor landen als Ierland en Portugal en zelfs een land als Spanje. Hierbij vraag ik mij echt af, waar ben je bang voor? Landen als Ierland en Portugal kunnen al niet meer lenen op de financiële markten en zijn al aangewezen op de hulp van het steunfonds. Zijn ze dan bang dat ze nog minder kunnen lenen dan niets? Laten we eens bedenken wat het effect van wel steunen en niet steunen op de toekomst van deze landen kan hebben. Met een staatsschuld van 100% hebben ze het ook moeilijk, ze moeten daarnaast nog flink bezuinigen om de huidige begrotingstekorten weg te werken, om zo de staatsschuld niet nog meer op te laten lopen.

Ook zij hebben de keuze te bezuinigen en net te voldoen aan de eisen om steun te krijgen en nog tientallen jaren doormodderen waarbij de rekening steeds meer en meer bij de Nederlandse en Europese belastingbetaler wordt gelegd. De staatsschuld zal langzaam blijven oplopen en de problemen verergeren. Structurele hervormingen zullen ontweken worden omdat de bevolking dit niet wil en het steunfonds zal blijven helpen omdat ze nog steeds bang zijn voor een onvermijdelijke recessie. Ook zij zullen over jaren voor de keuze staan of ze wel alles willen aflossen. De Grieken hebben al besloten dit niet te doen en komen er weg mee, waarom zouden de Ieren en Portugezen dan wel alles terugbetalen ? Er ontstaat dus een groot besmettingsgevaar. De rente-opslag voor andere landen als Spanje en Italië zullen oplopen (lopen al op, met elke beslissing om meer steun te geven!) en deze landen zijn te groot om te helpen. De crisis zal een omvang krijgen die niet meer te controleren is en zal Europa in een diep gat storten.

Maar nu beslist onze regering eindelijk om te luisteren naar zijn eigen bevolking. De bevolking die niet alleen de rekening betaalt, maar daarnaast ook de consequenties zal dragen van deze beslissing. Men kiest ervoor om de steun aan Griekenland stop te zetten en de Grieken zullen een flinke economische klap krijgen waardoor ze echt moeten veranderen en eindelijk weer een weg van economische groei in kunnen zetten. De Ieren en Portugezen zullen zien dat diepgaande hervormingen onvermijdelijk zullen zijn, zij hebben echter nog de keuze om die economische klap te voorkomen en kiezen ook eieren voor hun geld. Logischerwijs zullen ze hard bezuinigen en met steun van de bevolking, die nu gezien heeft wat de gevolgen kunnen zijn, echte hervormingen doorvoeren. Gezonde landen als Frankrijk en Duitsland zien hun staatsschuld ook oplopen door de noodzakelijke steun aan hun financiële sector. Ook zij zullen hierdoor gedwongen worden eerder te hervormen en het onvermijdelijke niet meer voor zich uit te schuiven. Financiële markten zullen dit zien en de rente-opslag voor zwakke landen zullen gaan dalen. Het besmettingsgevaar zal verdwijnen en het vertrouwen herstellen. Met vertrouwen komt ook weer economische groei na een korte recessie die het faillissement van Griekenland waarschijnlijk zal veroorzaken. Griekenland maakt echter maar 3% van de Europese economie uit, dus er is een goede kans dat we er economisch niet eens wat van merken. Gedwongen door omstandigheden zullen de kleine zwakke landen dus echt moeten hervormen, goed voorbeeld doet volgen en ook burgers in andere landen zullen net als in Nederland, met tegenzin uiteraard, hervormingen accepteren (later met pensioen etc). De markten zullen zien dat de nodige maatregelen zijn genomen, mensen vertrouwen dat we goed uit de crisis zullen komen nu we allemaal weten waar we aan toe zijn. Samen met bedrijven zullen ze door dit vertrouwen weer durven investeren en uitgeven, de werkloosheid zal zakken en een opwaarts spiraal zal in werking worden gesteld. Iets wat onmogelijk zal zijn door de problemen maar voor je uit te blijven schuiven.

Samenvattend

Steun aan de Grieken zal ervoor zorgen dat de staatsschulden in Europa blijven groeien en op het moment dat het onvermijdelijke zal gebeuren, te groot zijn om een gigantische crisis te voorkomen. De staatsschuld van Griekenland zal volledig in handen zijn van de Europese belastingbetaler die kan fluiten naar zijn geld. Ook de sterke landen zullen in de problemen komen. Een economische
schok die de komende jaren in de wereldeconomie kan komen door bv een recessie in China, zal gevolgen hebben die niet te overzien zijn. Nu Griekenland failliet laten gaan, houd de gevolgen zoals uitgelegd binnen perken, zal overheden met steun van burgers dwingen tot echte hervormingen en het vertrouwen en economische groei herstellen. Hierdoor hebben we hopelijk in Europa op tijd onze zaakjes op orde om een volgende recessie in de wereldeconomie aan te kunnen. 



Edit: 16-11-2011: Italie is de eerste die echt besmet wordt door onze steun aan Griekenland: http://geengeldnaargriekenland.blogspot.com/2011/11/rente-italiaanse-staatsleningen-door.html

Edit: 10-05-2012: Commentaar op de eerste verkiezingen in Griekenland na onze steun:
http://geengeldnaargriekenland.blogspot.com/2012/05/hoe-de-crisis-zich-aan-het-verergeren.html

1 opmerking: